اخبار فرش ماشینی

فرش دستباف ايراني در انتظار نگاه واقع بينانه دولت‎

فرش‎ ‎دستباف محصول فرهنگ، هنر و تمدن اصيل ايراني است كه در طول قرن‌هاي متمادي‎ ‎با حفظ هويت و اصالت‌هاي خود، ايراني مانده و از اين پس نيز هيچ كشوري‎ ‎توانايي رويارويي با آن را ندارد. كيفيت، اصالت و جنبه‌هاي هنري فرش‎ ‎دستباف ايران همواره مورد خواست سليقه داخلي و خارجي اين عرصه بوده و‎ ‎بي‌رقيب است و هيچ كشوري قادر به تصاحب جايگاه ايران در اين حوزه نيست‎. ‎اين نكته كه ديگر كشورهاي توليدكننده فرش دستباف با وجود اينكه خودشان‎ ‎صاحب تاريخچه قاليبافي هستند به كپي‌برداري از طرح‌ها و نقوش ايراني‎ ‎پرداخته‌اند واقعيتي است كه در مؤيد بي‌بديل بودن طرح‌هاي ايراني است‎. ‎رقبايي مانند چين، هند، پاكستان، نپال و… اگرچه به توليد فرش ايراني‎ ‎مبادرت ورزيده‌اند اما نتوانسته‌اند نام بازار را به‌نفع خود تغيير دهند و‎ ‎اين بازار همچنان با نام فرش ايراني به فعاليت خود ادامه مي‌دهد‎

عليرضا قادري،‎ ‎موسس‎ ‎و عضو هيات‌رئيسه اتاق فكر فرش دستباف ايران معتقد است رقباي ايران در‎ ‎بازار فرش با روش‌هاي نوآورانه وارد ميدان نشده‌اند بلكه عواملي ديگر در‏‎ ‎اين عرصه نقش داشته كه يكي از آنها شرايط طبيعي بعد از وقوع انقلاب‎ ‎اسلامي، هشت سال جنگ تحميلي و تحريم‌هايي كه در طول اين سال‌ها ايران با‎ ‎آن مواجه بوده، مي‌تواند باشد. وي همچنين نبود مكانيسم صحيح براي مبادلات‎ ‎مالي با كشورهاي خارجي را يكي ديگر از فاكتورهايي برشمرد كه رقبايي مانند‎ ‎هند، چين، افغانستان و پاكستان از آنها استفاده كرده و وارد رقابت با‎ ‎ايران شده‌اند‎.
‎در كنار اين دو عامل بازاريابي، بازار‌سازي و‎ ‎بازارداري نيز همگي برعهده بخش خصوصي گذاشته شده و به‌رغم اينكه ما سازمان‎ ‎توسعه تجارت ايران را داريم عملا فعاليتي از سوي آنها در اين زمينه انجام‎ ‎نمي‌گيرد در حالي كه دولت در كشورهاي رقيب با بسترسازي‌هاي مناسب و به‌طور‎ ‎جدي اصول پشتيباني‌كننده‌اي را از صنعت فرش به عهده گرفته و فعاليت‌هايي‎ ‎را در راستاي برگزاري نمايشگاه‌هاي بين‌المللي، صادرات رايگان نيز انجام‎ ‎مي‌دهد‎.
‎بنابراين به جرات مي‌توان گفت فرش ايران نيازمند نوآوري‎ ‎نيست و در حال حاضر شايد ۱۰ درصد از نقشه‌هاي اصيل ايراني نيز توليد‎ ‎نمي‌شود و اگر نقشه‌هاي اصيل همه مناطق ايران توليد شده و مورد حمايت قرار‎ ‎بگيرد به راحتي مي‌تواند جوابگوي همه سلايق مردم جهان باشد‎.
‎قادري‎ ‎با اشاره به اينكه فرش كالايي است كه در كنار ويژگي‌هاي تجاري يك كالاي‎ ‎هنري است و در هنگام توليد و عرضه بايد با توجه به ويژگي‌هاي هنري اين‎ ‎مراحل را انجام داد، گفت: مشكلي كه در اينجا با آن روبه‌رو هستيم اين است‎ ‎كه رقباي ايران كشورهايي هستند كه انفجار جمعيت و فقر دارند و به همين‎ ‎دليل با هزينه‌هاي بسيار پايين وارد بازار رقابت مي‌شوند. رقابت ما با‎ ‎كشورهاي ديگر بر سر نقشه‌هاي ايراني نيست بلكه آنها با كپي‌كردن طرح‌هاي‎ ‎ايراني به توليد فرش مي‌پردازند، در حقيقت علاقه جهاني به فرش ايراني موجب‎ ‎مي‌شود رقبا با وجود اينكه خودشان تاريخچه قاليبافي دارند به اين سمت‎ ‎گرايش پيدا كنند، در واقع بازار فرش ايراني است اما بخش اعظم آن از سوي‎ ‎كشورهايي مانند هند، چين، پاكستان و… توليد مي‌شود‎.

‎احياي كارگاه‌ها
همين‎ ‎موضوع باعث شده كارگاه‌هاي كوچكي كه در شهرستان‌هاي مختلف متعهدانه كار‏‎ ‎مي‌كنند به مرور تعطيل شوند. از طرف ديگر دولت سياست كارگاه‌هاي متمركز‎ ‎قاليبافي را در دستوركار خود قرار داده كه به نظر من مركز ملي فرش ايران‎ ‎به‌عنوان يك نهاد متولي و مجموعه دولت بايد قدري واقع‌بينانه‌تر عمل كند و‎ ‎با يك اراده راسخ در جهت حمايت و تقدم حفظ كارگاه‌هاي موجود قدم بردارد و‎ ‎با ارائه تسهيلات بيشتر باعث بقاي كارگاه‌هاي موجود شود. عملي كردن اين‎ ‎طرح كار سختي نيست و دولت مي‌تواند ارائه امتيازات را از كساني شروع كند‎ ‎كه در عرصه قاليبافي شناخته شده هستند و اجازه مي‌دهند دوره توليد سپري‎ ‎شود و سپس نتايج را ارزيابي و از اين طريق طرح متمركز كردن كارگاه‌ها را‎ ‎اصلاح كنند‎.
‎از تكنولوژي در قاليبافي نمي‌توان چندان استفاده كرد‎ ‎زيرا يكي از ويژگي‌هاي فرش كه آن را تبديل به يك هنر ـ صنعت كرده و باعث‎ ‎جهش آن شده، راه‌نيافتن تكنولوژي به اين شاخه هنري است‏‎.

‎تكنولوژي جايگاهي در هنر فرش ندارد
ما‎ ‎در هنر فرش نيازمند تكنولوژي نيستيم البته مي‌توان با استفاده از تكنولوژي‎ ‎روز امكاناتي را فراهم كرد كه تضمين‌كننده سلامت بافنده باشد و كمتر سلامت‎ ‎او را تهديد كند اما در ساير موارد چندان بر سرعت كار يا ويژگي‌هاي ديگر‎ ‎تاثير ندارد. با وجود اينكه چند سالي است كه استفاده از نرم‌افزار در‎ ‎طراحي فرش رايج شده اما نتيجه مثبتي را تاكنون نداشته و اين موضوع در حالي‎ ‎است كه مبتكر نرم‌افزار طراحي فرش نيز خود ما بوده‌ايم كه به مراتب اثرات‎ ‎منفي اين نرم‌افزار بيشتر از ثمرات مثبت آن بوده است. يكي از وجوه تمايز‎ ‎ما با كشورهاي ديگر در اين است كه ما طراحان چيره‌دستي داريم و طبيعتا‎ ‎زماني كه پاي نرم‌افزار به ميان مي‌آيد قابليت رقابت بيشتر مي‌شود چون‎ ‎امكان كپي‌برداري به راحتي فراهم خواهد شد. تقريبا از ۸۰ سال پيش موضوع‎ ‎شناسنامه‌دار كردن فرش‌هاي ايراني مطرح بود تا بتوان از اين طريق فرش‎ ‎ايراني را از ساير توليدات متمايز كرد و زماني كه اين اقدامات انجام گرفت‎ ‎در بازار جهاني مورد استقبال قرار نگرفت و اخيرا نيز بحث كدگذاري كالاها‎ ‎مطرح شده كه من زياد موافق اين موضوع نيستم زيرا برخي از هنرمندان معروف‎ ‎كه آثارشان را با اسم و مارك خودشان جزو طرح قالي مي‌بافتند نيز با‎ ‎كپي‌برداري از آثارشان مواجه شدند و امروزه شاهد تعداد زيادي از اين كارها‎ ‎با مارك‌هاي مشابه هستيم‎.
‎به نظر من به جاي شناسنامه‌دار كردن يا‎ ‎كد‌گذاري فرش ايراني بايد دولت از طريق بانك‌ها و بيمه يك ضمانت‌نامه‎ ‎اجرايي تدوين كرده و از اين طريق از فرش ايراني حمايت كند تا به راحتي‎ ‎بتوان فرش اصيل ايراني را در بازار عرضه كرد‎.
‎تاكنون ۲۰ مركز‎ ‎آموزش عالي در سرتاسر كشور داريم كه دانشگاه آزاد اسلامي سهم بسيار جدي‌اي‎ ‎در گرايش علمي به اين رشته داشته است كه در كنار اين موضوع از دانشگاه‏‎ ‎آزاد اسلامي توقع مي‌رود پايان‌نامه‌هايي را كه در اين زمينه هستند‎ ‎شناسايي كرده و ارتباطش را با چرخه توليد برقرار كند‎.

‎صادرات فرش ايراني كاهش نيافته است‎ ‎
محمدرضا عابد،‎ ‎معاون‎ ‎مركز ملي فرش ايران با بيان اينكه براي مقابله با رقبايي كه در بازار‏‎ ‎جهاني براي فرش ايراني پيدا شده، اقداماتي را در دست اجرا داريم كه از آن‎ ‎جمله پيگيري استانداردسازي كارگاه‌هاي قاليبافي در تمام شهرستان‌ها در نظر‎ ‎گرفتن جوايز صادراتي، هدفمندكردن بازار فرش، پرداخت پنج‌درصد يارانه براي‎ ‎ايجاد كارگاه و… همگي جزو برنامه‌هايي‌ا‌ست كه در دستوركار دولت قرار‎ ‎گرفته است‎.
‎وي با اشاره به اينكه ميزان صادرات فرش ايراني كاهش‎ ‎نيافته و علت اينكه جايگاه اين كالا در صادرات غيرنفتي پايين آمده اين‎ ‎موضوع است كه در سال‌هاي گذشته صادرات غيرنفتي محدود به كالاهاي سنتي‏‎ ‎مانند فرش، پسته، حبوبات و… مي‌شد افزود: امروزه صادرات صنعتي و‎ ‎پتروشيمي به اين ليست اضافه و تنوع محصولات زياد شده و همين امر باعث‎ ‎پايين آمدن جايگاه فرش شده است‎.
‎در پايان بايد گفت شايد رقباي‎ ‎ايراني با انگيزه‌هاي مالي بتوانند طرح‌هاي ايراني را كپي كرده و بخش اعظم‎ ‎توليد فرش ايراني را در جهان به خود اختصاص دهند اما هيچ‌يك نمي‌توانند‎ ‎اين موضوع را انكار كنند كه هنر نزد ايرانيان است و بس‎!

کانال تلگرام مجله نساجی کهن

ایفرش

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن