مقالات فرش ماشینی

تنسل، ليفي براي قرن آينده

 

‏توليد تنسل بصورت پروژه‌اي تحت عنوان ‏‎(Genesis)‎‏ توسط كورتولدز در سال ۱۹۷۸ بوسيله استخراج سلولز از محلول خمير چوب آغاز گرديد. هدف از اين پروژه توليد الياف مشابه ويسكوز با يكنواختي و توليد اقتصادي مطلوب بود.

تكنولوژي توليد: تحقيقات زياد موجود تحقق ريسندگي در حلال شده و ليفي با خواص متفاوت با سلولز، در حاليكه حلال قابل بازيابي است، توليد گرديد.
در سال ۱۹۸۹ تنسل در دسته الياف ‏lyocell‏ معرفي شد.
اين ليف بوسيله حل نمودن سلولز استخراج شده از خمير چوب در يك حلال آلي و بدون تركيب واسطه توليد شده و پس از استخراج محلول ليف سلولزي بدست مي‌آيد . اين روش با توليد ويسكوز تفاوت بسيار دارد، چون در توليد ويسكوز ابتدا يك محصول مياني توليد شده، پس از حل نمودن در يك محلول غيرآلي، محلول را اكسترود نموده و محصول واسطه به سلولز تبديل ميگردد.

پروسه تنسل (شكل يك) از نظر آلودگي نيز مناسب است زيرا پس از اكسترود محلول، حلال استخراج شده بازيابي و مورد پروسه مجدد قرار ميگيرد. تأمين خمير چوب مورد استفاده نيز به وسيله كاشت درختان در جنگلهاي مصنوعي حتي در زمينهاي فقير ميسر است. ‏

Image

خواص ليف تنسل
تنسل علاوه بر دارا بودن كليه خواص سلولز خصوصياتي چون جذب آب عالي، درخشش، خواص رنگ‌پذيري عالي و تخريب طبيعي را دارا بوده و بر خلاف كليه الياف سلولزي بازيافتي مقاومت آن در حالت خيس بسيار خوب و مقاومتش در حالت خشك با توجه به اتصالات جانبي آن بالا و ۴۲ تا ۴۴ سانتي‌ نيوتن در تكس است (جدول شماره ۱).
مقاومت اين ليف در حالت خيس با ۱۵% كاهش به ۳۷ تا ۴۱ سانتي نيوتن در تكس ميرسد كه بيش از پنبه (۲۷ تا ۳۱ سانتي نيوتن در تكس) است و اين بدان معني است كه بسياري از اعمال شيميايي مكانيكي ميتواند بر آن اعمال شود، بدون اينكه اشكالي در مصرف بوجود آيد. مدول تر الياف موجب آبرفتگي كمي، در حدود ۲% در تار و پود ميگردد.
الياف تنسل بصورت استيپل در طولهاي مختلف قابل دسترسي است. همچنين در فرم فتيله از ۳/۱ تا ۸/۲ دسي تكس كه اكثراً به نمره ۷/۱ دسي تكس بطول ۳۸ ميلي‌متر جهت ريسندگي الياف كوتاه موجود ميباشد. ‏

مقاومت الياف تنسل بوضوح بيش از انواع الياف سلولزي است. تنسل ريسيده شده با رينگ مقاومت مشابه با پلي‌استر (۲۷ سانتي نيوتن در تكس) دارد و براحتي مي‎توان از الياف ۷/۱ دسي تكس آن نخ نمره ۸۰ مريك توليد نمود.

ريسندگي ‏Open end‏ آن نيز مقدور بوده و مقاومت نخ توليدي بيش از نخ ريسيده شده در سيستم رينگ است.
تركيب تنسل با پنبه موجب افزايش مقاومت در كليه درصدها ميگردد ولي مخلوط آن با پلي‌استر موجب افت مقاومت با درصدهاي پايين ميشود (نمودارهاي ۲ تا ۳). ‏
مخلوطهاي پنبه، تنسل نسبت به پنبه ۱۰۰% مقاومت و شفافيت بيشتري داشته و بر خلاف پنبه، پلي‌استر قابليت رنگرزي در سيكل واحد را دارد. کليه مواد رنگزائي كه براي رنگرزي پنبه و ويسكوز به كار ميرود جهت تنسل نيز قابل استفاده است. براي روش رمق‌كشي بازده رنگي معمولاً مشابه ويسكوز و بيش از پنبه است. ‏

Image

پارچه‌ها بايستي بصورت عرض باز رنگرزي شود. رنگرزي طنابي باجت نيز به روشهاي مختلفي ممكن است و پارچه‌هاي تاري پودي بايد جهت ظاهر مناسب و مراقبت مورد تكميل با رزين قرار گيرد. ‏
ليف تنسل چندين ماه است كه در مقياس تجارتي با ظرفيت ۲۰۰۰ تن در سال توليد ميشود كه البته در مقايسه با مصرف الياف ديگر (۹۳/۱ ميليون تن الياف مصنوعي كه ۱/۳ ميليون تن آن الياف بازيافتي است و توليد ۲۰ ميليون تن الياف پنبه در سال ۱۹۹۱) به مثابه قطره‌اي در درياست. ‏
آمريكا بعنوان بزرگترين مركز فروش محصولات تنسل ميباشد با ۱۵-۱۶ توليد كننده و بازرگاني تنسل در سال ۱۹۹۱ با جين و پيراهنهاي سبك وزن توسعه يافت و متعاقباً پارچه‌هاي طرح تافته متوسط وزن، منسوجات چاپي سبك و پارچه‌هاي گردباف رنگي اضافه گرديد. اولين محصولات در پاييز ۱۹۹۱ در فروشگاههاي توكيو عرضه شد و يك شلوار جين آن با رنگ خمي در اين فروشگاهها تا ۳۰۰ پوند عرضه شد.

از اين ليف براي افزايش زيبايي پارچه‌هاي ژاپني و هم چنين تكميلهاي شيميايي، فيزيكي و عمل نمودن با آنزيم مورد استفاده قرار ميگيرد. ‏
محدوديت اين ليف و كاربرد پارچه آن مطمئناً اين محصول را تا مدتي بعنوان كالايي با قيمت بالا حفظ خواهد نمود ولي بر طبق گفته كورتولدز اين ليف، ليف قرن بيست و يكم است. ‏

Image

ترجمه: مهندس مجيد سربلوكي/كارشناس ارشد تكنولوژي نساجي‏

تحریریه مجله نساجی کهن

ارسال مقالات و ترجه جهت انتشار در سایت : info@kohanjournal.com

جهت دریافت آخرین خبرها و به روز ترین نمایشگاه های نساجی و فرش ماشینی ایران و جهان در فرم زیر ثبت نام کنید

فرم ثبت نام سریع

جهت دریافت آخرین خبرها و به روز ترین نمایشگاه های نساجی و فرش ماشینی ایران و جهان در فرم زیر ثبت نام کنید
[instagram-feed]

 

کانال تلگرام مجله نساجی کهن

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن