اخبار فرش ماشینی

جاي خالي سليقه مشتريان جهاني در نقشه فرش ايراني

دانلود نسخه دیجیتال مجله کهن

 

جاي خالي سليقه مشتريان جهاني در نقشه فرش ايراني

فرش هاي رنگين با نقش هاي ناب ايراني که هر نقش و نگارش گوياي خرده فرهنگ هاي کهن ايران زمين است. روي هم در حجره هاي قديمي پهن شده است و نور آفتاب پاييزي که از روزنه ها و شيشه هاي ترک خورده حجره ها عبور کرده به اين نقش و نگارها جلاي خاصي مي بخشد و مشتريان را جذب مي کند و پيرمرد با ذوق و شوق خاصي فرش ها را در برابر چشمان مشتريان ورق مي زند.

hinza chemical تبلیغات

مشتري که از ظاهرش پيداست از دياري ديگر به اين سرزمين آمده خيلي در حجره نه چندان بزرگ فرش فروش نمي ماند، هم قيمت ها خيلي بالاست و هم آن چه او در نقش و رنگ جست وجو مي کند مطابق با سليقه اش نمي يابد. اما کنار در حجره، گليم رنگ و رو رفته با زمينه سبز چشمانش را مي گيرد با آن که گليم پاره است حاضر است براي آن پول خوبي بدهد با لهجه فارسي دست و پاشکسته سفارش يک تخته قاليچه پوست پيازي براي آينده مي دهد. او مثل هر خريدار خارجي ديگر با نام و آوازه فرش ايران به ايران آمده است. اما غير از گليم چيزي نمي خرد و سفارش يک فرش پوست پيازي مي دهد که با سليقه او هم خواني دارد. اين واقعيت نشان مي دهد که بي دليل نيست که گاهي فرش ها در انبار مي ماند و يا در حجره ها گرد و غبار مي خورد.

قدمت بيش از ۲۵۰۰ ساله فرش

اسناد تاريخي نشان مي دهد که بافت قديمي ترين فرش در جهان با نام «فرش پازيريک» که به روزگار هخامنشيان مربوط مي شود به ايران تعلق دارد يعني قدمتي بيش از ۲۵۰۰ سال. اين اثر هنري ماندگار که روزي منبع درآمد خوبي براي يک خانوار و محلي پردرآمد براي صاحبان سرمايه بود با ورود صاحب منصبان سياسي و تجار کشور به توليد فرش‌،وسيله اي درآمدزا شد براي حکام و پادشاهان تا هزينه هاي لشکري و کشوري را با فروش و صدور فرش ايراني ساماندهي کنند. هديه فرش به رسم پيشکش هر چند از شيوه هاي مرسوم براي مراودات سياسي بود اما آغاز صادرات فرش ايران از تبريز در دوره حکومت ناصرالدين شاه شکل گرفت و از اين راه درآمدهاي قابل توجهي براي دولت ايران به ارمغان آورد. فرش ايران در دوراني که سياست ضعيف قاجار ايران رابه لبه پرتگاه نابودي مي کشاند کشور را از سقوط نجات داد و اين نخستين گام براي ورود فرش ايراني به بازارهاي جهاني بود.

توسعه صنعت و رکود فرش

اسماعيل حقدادي توليدکننده قديمي فرش دست باف در اراک دوران طلايي بافت فرش و صادرات را از سال هاي ۱۳۴۰ به بعد مطرح مي کند و مي گويد: فرش ايراني به دليل نقشه هاي منحصر به فرد با برگزاري نمايشگاه و بازاريابي، مشتري خود را سال ها به عنوان توليدي بي رقيب در جهان حفظ کرد تا چند سال پيش هم بازار بد نبود البته روي کارآمدن صنعت فرش دست باف با توسعه صنايع در کشور بازار داخلي فرش را تغيير داد اما در مورد صادرات اثري نکرد. او بدترين برهه زماني رکود توليد و صادرات را مربوط به چند سال اخير مي داند و مي گويد: اين روزها ديگر فرش اراک و ساروق که شهرت جهاني دارند خريدار ندارد، تعداد بافنده ها کم شده، رنگ آميزي فرش ها به روز نيست و فرش هاي سنتي‌باف با سليقه بازار جهاني که مدام در حال تغيير است فاصله دارد. وي يارانه هاي پرداخت شده را نوعي تير خلاص به توليد فرش مي داند و مي گويد: پرداخت يارانه باعث شد که همين اندک بافنده هم دلخوش به پول بادآورده، رغبتي به بافت فرش نشان ندهند. او کاهش توليد، اصرار بر سنتي بافي با همان نقشه و طرح هاي ۴۰،۵۰ سال پيش در معدود کارگاه باقي مانده فرش را دليل از دست دادن مشتري در بازارهاي جهاني و کاهش صادرات مي داند.
توليد با شناخت سلايق متنوع

درست است که فرش ايراني قدمت ۲۵۰۰ ساله دارد و روزگاري هم در بازارهاي جهاني مشتريان فراواني داشته است. اما نبايد فراموش کرد که امروزه، تنوع‌طلبي در بازارهاي جهان رايج است. به همين دليل بايد ابتدا سليقه و ذائقه مشتريان را در بازارهاي جهاني بشناسيم و آن گاه کالاي مورد نظر را با توجه به تقاضاهاي موجود در بازار توليد کنيم. چرا که اگر غير از اين باشد، آن چيزي را که توليد مي کنيم، ممکن است برايش مشتري پيدا نشود.

محسن شفيقي رئيس شرکت فرش استان مرکزي نيز با اين توليدکننده قديمي هم عقيده است.

وي علي رغم اين که فرش هاي شرکت را از نظر ثبات رنگ، دارا بودن شناسنامه و نقشه هاي منحصر به فرد ارزشمندترين فرش دست باف ايران مي داند اما معتقد است که فرش هاي توليدي کشور صادراتي نيست و مي گويد: ما تا سليقه جهاني را نشناسيم نمي توانيم بازار قبلي خود را در جهان به دست آوريم. بنابراين بايد ابتدا سلايق مشتريان در بازارهاي جهاني را خوب بشناسيم و سپس توليد کنيم.
شفيقي ضمن اظهار تاسف از قدرت يافتن کشورهاي رقيب مثل هند، پاکستان و چين در بازارهاي جهاني تصريح مي کند: فرش ايران را با فرش ساروق، اراک، تبريز، کرمان و… در جهان مي شناختند. ما توليدکننده بزرگي در دنيا بوديم اما مدت هاست که سفارشي براي توليد نداريم در عوض کشورهايي که در زمينه بافت هزار سال از ما عقب تر بودند حالا در بازارهاي جهاني براي خود جايگاه دارند به عنوان مثال، افغانستان کارشناس از آمريکا مي آورد تا بافتي مطابق با سليقه جهاني داشته باشد. رئيس شرکت فرش استان مرکزي متذکر مي شود: در حالي که رقبا نقشه را کنار گذاشته و روي رنگ کار مي کنند ما هنوز در نقشه هاي چند دهه قبل درجا مي زنيم و از کاربرد رنگ هاي متنوع در جذب مشتريان غفلت کرده ايم. وي بر لزوم توجه مرکز ملي فرش روي توليد و شناسايي بازار تاکيد مي کند و مي افزايد: با مديريت صحيح صادرات فرش مي توان متناسب با شرايط بازار جهاني حرکت کرد. بدون ترديد اگر صادرات فرش به درستي مديريت نشود. وضعيت ممکن است از اين هم که هست بدتر شود.

غلامرضا عباسي مدير روابط عمومي مرکز ملي فرش ايران توجه به سليقه مشتري در بازارهاي جهاني را شرط موفقيت مي داند و مي گويد: ناديده گرفتن سلايق جهاني گاهي باعث مي شود آن چه در نظر ما زيباست در نظر مشتريان خارجي زيبا نباشد بنابراين ما بر اساس سليقه خود توليد مي کنيم و مي خواهيم همان سليقه را در بازارهاي جهاني عرضه کنيم به عنوان مثال فرش هايي که با نقش پرنده ها و حيوانات بافته مي شود. اين نوع فرش ها در کشور چين که اغلب مذهب بودايي دارند مشتري نخواهد داشت.

بنابراين قبل از توليد و صادرات فرش بايد فرهنگ ها را در بازارهاي جهاني خوب بشناسيم و به باورهاي مشتري، شرايط جغرافيايي، اعتقادات و شرايط اقتصادي مردم توجه داشته باشيم.

عباسي مي گويد: بازار کشورهاي بزرگ يکنواخت نيست .منطقه به منطقه فرق مي کند و اين کار هر چند پيچيده و سخت است اما اگر علمي و کارشناسانه انجام شود صرفه اقتصادي زيادي با افزايش صادرات براي کشور دارد.

هنوز اعتبار سال ۹۰ براي تبليغات و مطالعه بازار به مرکز ملي فرش ابلاغ نشده است هر چند مدير روابط عمومي مرکز ملي فرش بر بازاريابي تاکيد دارد اما دير ابلاغ شدن اعتبارات عامل بازدارنده اي است که معاون امور بازاريابي اين مرکز از آن گله مند است. مجتبي فيض اللهي با ابراز تاسف از اين وضعيت مي گويد: حدود ۸ ماه از سال مي گذرد اما هنوز اعتبارات تبليغات و مطالعه بازار سال ۹۰ ابلاغ نشده است و ما در شناخت بازارهاي جهاني نسبت به رقبا عقب هستيم.

در اقتصاد مقاومتي بايد اولويت ها شناسايي شود که فکر مي کنم در زمينه فرش که از مصاديق بارز توليد ملي است حمايت دولت از صنعت فرش در راستاي حمايت از توليد ملي است.

«علي ملکي» معاون امور توليد مرکز ملي فرش ايران هم بي توجهي به نياز بازار آن چه او «کوربافي» مي نامد را بزرگ ترين آسيب بازار فرش ايران مي داند و مي گويد: در کشور ما استاندارد تعريف شده اي در توليد فرش نيست .کارگاه ها با سليقه خود کار مي کنند و برخي از توليدکنندگان کارآمد نيستند و بافت را تجربي دنبال مي کنند در حالي که شناخت سلايق و بازار خود يک نوع هنر است و ما بايد به اين هنر هم توانا شويم چرا که فرش ايران، هنوز مشتريان خود را دارد و هم چنان بيشترين سهم بازار البته کمتر از سال هاي قبل در اختيار ايران است.

احمدعلي بابايي رئيس اداره فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان همدان با توجه به اهميت سلايق مشتريان در خريد فرش ايراني مي گويد: در حال حاضر تنها اشکال موجود اين است که بافنده بدون توجه به سليقه بازار مي بافد حتي از سليقه بازار خارجي هم اطلاعي نداريم. نمي دانيم ايتاليايي ها، ژاپني ها و… چه نوع فرشي را مي پسندند و بدون توجه به سلايق بازار داخل و خارج فرش توليد مي کنيم و در نتيجه يک سال بعد با زحمت فراوان و هزينه سرمايه تازه متوجه مي شويم که محصول ما خريدار ندارد چون سليقه مصرف کننده را در نظر نگرفتيم و انتظار داريم فرشمان به فروش برسد.

بنابراين قبل از اين که فرش را ببافيم بايد آن را بفروشيم. به اين ترتيب که طرح و نقشه آن را ارائه مي دهيم اگر بازار پسنديد سفارش مي گيريم و توليد مي کنيم. بزرگ ترين کارخانه هاي توليد اتومبيل در دنيا سفارشي کار مي کنند. ابتدا سفارش مي گيرند سپس بر اساس سليقه مصرف کننده اتومبيل توليد مي کنند و در نهايت آن را مي فروشند.

وي مي افزايد: ما بايد کار طراحان و نقشه کشان فرش را در استان به صورت تشکيلاتي دنبال کنيم. بايد يک انجمن صنفي تشکيل دهند و در قالب اين انجمن کار کنند و در سطح کشور يک مديريت راهبردي براي خودشان درست کنند. مي توانيم با اين انجمن ها سلايق بازار دنيا را شناسايي کنيم. تا با شناسايي سليقه بازار، اين انجمن ها شروع به طراحي نقشه بر اساس سليقه روز دنيا کنند و با توجه به توانمندي هاي بافندگان استان هاي مختلف بين استان ها توزيع کنند. در استان همدان نيز نامه اين انجمن براي ارشاد نوشته شده و هيئت موسس را معرفي کرده ايم.

وي افزود: همچنين نقشه هاي قديمي را جمع آوري کرده ايم و تلاش مي کنيم بر اساس نقشه هاي جديد فرش توليد کنيم.

علي بابايي افزود: طرح هاي افشان، لچک ترنج، شاه عباسي، بته اي، ماهي، ماهي درهم، دسته گلي، حاج خانمي، شکارگاهي، کله گلي و آصادقي نقشه ها و طرح هاي معروف همدان هستند که در مناطقي مثل ببوک آباد، مهربان، ازندريان، جوزان، حسين آباد و اشوند بافته مي شوند.

حميدرضا عابد، مديرعامل شرکت فرش ايران قديمي ترين مرکز فعال در توليد فرش دست باف کشور مي گويد: بالاترين سهم بازار جهان، ۴۰درصد در اختيار فرش ايران است.

به نظر او هم بي توجهي توليد کننده به تغيير تقاضاي بازار از سهم ۸۰ تا ۹۰ درصدي ايران در بازارها کاسته است. «عابد» کاهش تقاضا در بازار داخل را ناشي از شرايط اقتصادي مردم مي داند و مي گويد: زماني خريد فرش دست باف يک سنت و يک معامله سودآور بود و مردم با اين باور که فرش دست باف هرچه پا مي خورد ارزشمندتر مي شود حداقل يک تخته فرش دست باف در منزل داشتند. او ابهام در تصدي گري شرکت فرش دستباف را به ضرر سياست هاي هدف گذاري شده شرکت فرش مي داند و مي افزايد: در مرکزي که حافظ اصالت فرش دست باف ايراني است در حالي که نيروهاي باتجربه بازنشسته مي شوند به دليل همين بلاتکليفي مجوز استخدام نيروي جايگزين نداريم و اين در نهايت ضربه به توليد است.

هر چند تاريخ صادرات فرش دست باف ايران زمين يک قرن قدمت دارد و گاهي در گذشته، درآمد هاي حاصله از فروش فرش راهي براي برون رفت کشورمان از سقوط بوده اما امروز فرش ايران با سابقه ۲۵۰۰ ساله و يک قرن صادرات به دليل اين که متناسب با سليقه مشتريان بافته نمي شود در حجره ها گرد و غبار مي خورد.

چکيده گزارش

قديمي ترين فرش در جهان با نام «فرش پازيريک» مربوط به دوره هخامنشيان است. بنابراين بافت فرش در ايران قدمتي ۲۵۰۰ ساله دارد و روزگاري فرش منبع درآمد خوبي براي خانوارها محسوب مي شده است به طوري که از سال ۱۳۴۰ فرش ايراني به دليل نقشه هاي منحصر به فرد تقريباً در بازارهاي جهاني بي رقيب بود. اما چند سالي است که فرش ايراني در بازارهاي جهاني افت کرده است و کارشناسان علت اين افت را مربوط به نقشه ها، نوع رنگ آميزي، بافت و کيفيت فرش ايراني مي دانند و براي خروج از اين شرايط، شناخت و توجه به سلايق مشتريان را در بازارهاي جهاني موثر قلمداد مي کنند.

 

منبع: کارپتور

دانلود رایگان کاتالوگ جدید فرش رویال هالی ترکیه

کانال تلگرام مجله نساجی کهن

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن