مشخصات فني فرش هاي ماشيني با کیفیت چيست؟

مشخصات فني فرش هاي ماشيني

* تراكم فرش: هر تخته فرش داراي دو نوع تراكم (عرضي و طولي) مي‌باشد

* تراكم عرضي فرش: تعداد ريشه (گره رنگ) در يك متر عرض فرش را گويند كه با شانه مشخص مي‌شود. مثال: قالي ۳۵۰ شانه يعني در هر متر عرض فرش معادل ۳۵۰ ريشه (گره رنگ) بافته شده است. شانه‌هاي رايج بازار عبارتند از ۲۲۰-۲۵۰-۲۸۰-۳۲۰-۳۵۰-۳۸۰-۴۰۰-۴۴۰-۵۰۰ شانه

* تراكم طول فرش: تعداد ريشه (گره رنگ) در يك متر طولي قالي را گويند. مثال: قالي با تراكم ۵۰۰ يعني در يك متر طولي فرش معادل ۵۰۰ ربيشه (گره رنگ) بافته شده است، تراكم‌هاي طولي رايج در بازار عبارتند از: ۳۰۰-۴۰۰-۵۰۰-۶۰۰-۷۰۰-۸۰۰-۹۰۰-۱۰۰۰ رج مي‌باشد. (تراكم طولي در روش‌هاي مختلف بافت فرش ماشيني با همديگر تفاوت دارد).

* تعداد ريشه (گره رنگ) در يك متر مربع فرش: با توجه به شكل زير نحوه محاسبه به شرح ذيل است چون تعداد گره رنگ در عرض معادل ۵۰۰ گره و در طول هم معادل ۱۰۰۰ گره رنگ است. پس تعداد ريشه (گره رنگ) در يك متر مربع ۵۰۰/۰۰۰=۱۰۰۰*۵۰۰

* مود اوليه مصرفي در فرش: جهت بافت هر فرش بايد سه نوع نخ مصرف نمود: نخ پرز، نخ تار و نخ پود.

* نخ پرز يا رنگ : جهت بافت گره‌هاي رنگ استفاده مي‌شود كه به دور نخ پود به صورت گره و يا به شكل ‏U‏ قرار مي گيرد و چندين نوع مي باشد:

* نخ اكريليك  ۱۰/۵ دولا صددرصد اكريليك خالص‏

* مخلوط نخ اكريليك و پلي‌پروپيلن: كه به صورت مخلوطي از الياف اكريليك و پلي‌پروپيلن ريسيده مي‌شود.

‏*   صددرصد پلي‌پروپيلن (‏p.p‏ يا بي.سي.اف (‏B.C.F‏))‏

* نخ تار فرش:  اين‏ نخ به صورت مخلوط پنبه پلي استر ريسيده مي‌شود، كيفيت الياف مصرفي و نوع ريس آن عامل مهمي در دوام و زيبايي فرش است. اين وع نخ‌ها بيشتر در قالي‌هاي اكريليك مصرف مي‌شود و جهت نخ تار قالي‌هاي پلي‌پروپيلن و بي.سي.اف از همان جنس نخ پرز (يعني نخ بي.سي.اف) بعلت ارزاني استفاده مي‌شود.‏

 

درجه بندي فرش ماشيني

مشخصات فني فرش هاي ماشيني:: قالي‌هاي تكميل شده را مي‌توان به روال ذيل درجه بندي نمود:‏

قالي را مي‌توان درجه ۱ (درجه ‏S‏) شناخت كه داراي ويژگي‌هاي زير باشد:‏
– تکرار سيلندر نداشته باشد
–  اندازه نقشه كامل و بدون عيب باشد.‏
–  زيردست قالي خوب باشد.‏
– اختلاف طول فرش در مقايسه با استاندارد تا ۵%± باشد.‏
– مقدار آهار مصرفي در متر مربع قالي مطابق استاندارد باشد.‏
– اختلاف ارتفاع خاب تا ۱۰%± داشته باشد.‏
– ارتفاع در سطح قالي يكسان باشد.‏
– تيغ خوردگي نداشته باشد.‏
– كسري خاب نداشته باشد.‏
– نخ خاب اضافي نداشته باشد.‏
– خاب سوختگي نداشته باشد.‏
–  پارگي نخ خاب سرتاسري نداشته باشد.‏
–  پارگي و سوراخ نداشته باشد.‏
–  حداكثر ۵ سانتي‌متر رفويي غيرقابل رويت داشته باشد.‏
–  وصله نداشته باشد.‏
– روزدگي آهار نداشته باشد.‏
– پارگي تار نداشته باشد.‏
–  اشتباه طراحي نداشته باشد.‏
–  خرابي كارت ساده بافي نداشته باشد.‏
–  قلاب خوردگي در پشت قالي نداشته باشد.‏
– ريشه و زيگزاگ بدون عيب باشد.‏

قالي را مي‌توان درجه يك و نيم (درجه ‏SI‏) شناخت كه داراي ويژگي‌هاي ذيل باشد.‏
–   تكرار سيلندر حداكثر دو كارت يا يك سانتي‌متر داشته باشد.‏
–   اندازه نقشه كامل باشد.‏
–   زيردست قالي خوب باشد.‏
–  اختلاف طول قالي در مقايسه با استاندارد تا ۵% باشد.‏
–   مقدار آهار مصرفي در متر مربع قالي مطابق استاندارد باشد.‏
–   اختلاف ارتفاع خاب تا ۲۰% داشته باشد.‏
–   ارتفاع خاب سطح قالي تا ۲۰% نايكنواختي نشان مي‌دهد.‏
–   تبغ خوردگي نداشته باشد.‏
–   كسري خاب در زمينه ساده حداكثر ۳ ميليمتر و در زمينه طرح‌دار حداكثر ۵ ميليمتر داشته باشد.‏
–   خاب سوختگي نداشته باشد.‏
–  حداكثر تا ۴ رديف پارگي نخ خاب سرتاسري داشته باشد.‏
–  پارگي و سوراخ نداشته باشد.‏
–  حداكثر ۱۰ سانتيمتر رفو داشته باشد.‏
–  وصله نداشته باشد.‏
–   روزدگي آهار نداشته باشد.‏
–   پارگي نخ تار نداشته باشد.‏
–  حداكثر تا ۳ رديف اشتباه طراحي داشته باشد.‏
–  حداكثر تا ۳ رديف كارت در جاهاي مختلف خرابي كارت ساده بافت داشته باشد.‏
–   حداكثر  سطح پشت قالي قلاب خوردگي داشته باشد.‏
–  ريشه و زيگزاگ بدون عيب باشد.‏

مشخصات فني فرش هاي ماشيني

قالي را مي‌توان درجه دو (درجه ‏S2‎‏) شناخت كه داراي ويژگي‌هاي ذيل باشد:‏
–  حداكثر ۵ سانتيمتر يا ۱۰ كارت تكرار سيلندر داشته باشد.‏
–  جابجايي نقشه خيلي كم داشته باشد.‏
–  زيردست قالي قابل قبول باشد.‏
–   اختلاف طول قالي در مقايسه با استاندارد تا ۱۰% باشد.‏
–   مقدار آهار مصرفي در مترمربع در مقايسه با استاندارد قابل قبول باشد.‏
–  حداقل ارتفاع خاب ۴ ميليمتر باشد (در صورتيكه اختلاف ارتفاع خاب داشته باشد)‏
–  ارتفاع خاب سطح قالي تا ۵۰%‌ نايكنواختي نشان بدهد.‏
–  تيغ خوردگي كمي داشته باشد.‏
–   حداكثر يك سانتيمتر در عرض كسري خاب داشته باشد.‏
–  حداكثر ۱۰ ط سرتاسري نخ خاب اضافي داشته باشد.‏
–  خاب سوختگي كم داشته باشد.‏
–   حداكثر ۱۵ سانتي‌متر رفو داشته باشد.‏
–   وصله نداشته باشد.‏
–  روزدگي آهار كم داشته باشد.‏
–  حداكثر به قطر ۵ سانتيمتر پارگي نخ تار داشته باشد.‏
–  حداكثر تا ۶ كارت در جاهاي مختلف خرابي كارت ساده بافت داشته باشد.‏
–  حداكثر  پشت قالي قلاب خوردگي داشته باشد.‏
–  ريشه و زيگزاگ عيب كمي داشته باشد.‏
–  قالي را مي‌توا درجه سه (درجه ۳‏S‏) شناخت كه داراي ويژگي‌هاي ذيل باشد:‏
–  بيش از ۱۰ كارت يا ۵ سانتي‌متر تكرار سيلندر داشته باشد.‏
–   جابجايي نقشه زياد داشته باشد.‏
–  زيردست قالي قابل قبول باشد.‏
–  اختلاف طول در مقايسه با استاندارد تا ۳۵%± باشد.‏
–   مقدار آهار مصرفي در متر مربع قالي در مقايسه با استاندارد قابل قبول باشد.‏
–  درصورت وجود اختلاف ارتفاع خاب، حداقل ارتفاع خاب ۴ ميليمتر باشد.‏
–   ارتفاع خاب سطح قالي تا ۵۰% نايكنواختي نشان بدهد.‏
–  تيغ خوردگي كم داشته باشد.‏
–  بيش از يك سانتي‌متر در عرض كسري خاب داشته باشد.‏
–  بيش از ۱۰ خط سرتاسري نخ خاب اضافي داشته باشد.‏
–  خاب سوختگي زياد داشته باشد.‏
–  بيش از هفت رديف پارگي نخ خاب سرتاسري داشته باشد.‏
–  پارگي و سوراخ نداشته باشد.‏
–  بيش از ۱۵ سانتي‌متر رفو داشته باشد.‏
–   وصله كم داشته باشد.‏
–  روزدگي آهار داشته باشد.‏
–   بيش از قطر ۵ سانتي‌متر پارگي نخ تار داشته باشد.‏
–   بيش از ۶ رديف اشتباه طراحي داشته باشد.‏
–   بيش از ۶ رديف در جاهاي مختلف خرابي كارت ساده بافت داشته باشد.‏
–   سرتاسر پشت قالي قلاب خوردگي داشته باشد.‏
–  ريشه و زيگزاگ عيب كمي داشته باشد.‏
–  در مورد نخ اضافي بين دو حاشيه اگر حتي با كمبود يك نخ نقشه به هم بخورد قالي درجه يك و نيم يا دو مي‌شود.‏

قالي‌هايي كه اختلاف طول آنها از ۲۵%± متجاوز باشد. قالي درجه ۴ شناخته شده (درجه ۴‏S‏) و به صورت پادري و پشتي در ابعاد ذيل بريده مي‌شوند:‏
–    ۷۰*۹۰ سانتي‌متر ‏
–   ۵۰*۷۵ سانتي‌متر‏

–  پشتي در ابعاد: ‏
–  ۷۵*۱۰۰ سانتي‌متر‏
–  ۷۰*۷۰ سانتي‌متر‏

قالي‌هايي كه در عرض آنها ۵ سانتي‌متر نسبت به استاندارد، كمتر باشد، درجه ۵ (درجه ۵‏S‏) شناخته شده و جزء ضايعات محسوب مي‌گردند.‏

فرش‌هاي ماشيني كه از كارخانه صادر مي‌شوند بايد داراي برچسبي حاوي اطلاعات زير باشند:‏
–   ابعاد:  فرش ماشيني به هر شكل و اندازه كه فروخته شود بايد داراي آحادي باشند كه اين آحاد در سيستم متريك بيان شده و داراي حدود تلرانس ۵/۱± سانتي‌متر بايد باشد.‏
–  ساخت: بايد در برچسب ذكر شود كه كالا از نوع كفپوش ماشيني مي‌باشد نوع ماشيني كه كفپوش بوسيله آن ساخته شده، بايد ذكر شود.‏
–   تعيين الياف موجود: الياف موجود در نرخ پرز يا زمينه بايد به درصد ذكر شودند. در صورتي كه الياف مورد مصرف از نوع الياف مصنوعي باشد، بايد نام ريشه‌اي و نام تجاري آنها اشاره گردد. اگر بيش از يك نوع ليف در نخ پرز موجود باشد بايد نام و درصد مصرفي هركدام ذكر شود. لازم به تذكر است اعداد قيد شده به عنوان درصد بايد داراي حدود تلرانس ۳/۰ درصد نسبت به وزن كل الياف باشند و در محاسبات مربوط به نخ پرز يا زمينه مقدار مواد ناخالص نسبت به وزن كل نبايد از ۳درصد تجاوز نمايد.‏
–   راهنمايي براي شستشو: در موارد ذيل بايد راهنمايي‌هاي لازم بشود:‏
–   دستورالعمل شستشو
–  نوع مواد مناسب براي شستشو

–   روش برچسب زني:  سازنده بايد ويژگي‌هاي فوق‌الذكر را روي برچسب به هر يك از كفپوش‌ها بچسباند. اطلاعات روي برچسب بايد كاملاً خوانا بوده و با حروف مشخص و رنگ ثابت و با يك اندازه و يك رنگ ارائه شود.‏

ويژگي‌هاي فرش ماشيني پشمي

فرش ماشيني پشمي شامل فرش‌هايي مي‌گردد كه در ساخت آنها به طور كلي از سه نوع نخ به شرح زير استفاده مي‌گردد:‏
–   نخ تار يا بوم فرش از جس صد در صد پنبه باشد
–   نخ پود از جنس صد در صد كنف يا جوت است ‏
–   نخ پرز از جنس صد در صد پشم خالص نو و ضد بيد شده باشد.‏
علاوه بر سه نوع نخي كه ذكر گرديد، نخ‌هاي ديگري نيز در ساخت فرش مانند نخ ريشه و نخ دوخت مصرف مي‌شود ولي مصرف عمده را همان نخ‌هاي تار و پود و پرز دارند.‏


ويژگي‌هاي بافت: شامل تراكم تاري و پودي مي‌شود كه بايد حتماً متناسب با پرز باشد. در صورتي كه تراكم تار و پودي مربوط به ماشين‌هاي با تراكم شانه ۴۰۰ يا ۵۰۰ تغيير نمايد چنين فرش‌هايي بايد داراي حداقل ويژگي‌هاي فرش توليد شده با تراكم شانه ۳۵۰ بوده و در اين شرايط معادل آن محسوب مي‌شود هم چنين در حد استاندارد نيروي (ميانگين نيروي) لازم براي بيرون كشيدن پرز از فرش ۵/۳ نيوتن است و ضخامت فرش نيز پس از وارد شدن ۱۰۰۰ ضربه بار مكانيكي نسبت به ضخامت اوليه آن حداقل ۷۰ دصد است.‏

ابعاد: ابعاد فرش‌ها به شرح زير پيشنهاد مي‌شود ولي حد رواداري ابعاد تعيين شده در عرض فرش ۱± و در طول آن ۵/۱± درصد مي‌باشد.‏

۱۲۵*۲۰۰ سانتي‌متر              ۴۰۰*۳۰۰ سانتي‌متر
۴۰۰*۱۰۰سانتي‌متر               ۳۵۰*۲۵۰سانتي‌متر‏
۳۰۰*۱۰۰سانتي‌متر               ۳۰۰*۲۰۰سانتي‌متر‏
۴۵۰*۱۵۰سانتي‌متر               ۲۲۵*۱۵۰سانتي‌متر‏

‏·  چسب خشك: مقدار چسب خشك در سطح پشت فرش نبايد از ۵ درصد وزني تجاوز كند.‏
‏·  ريشه فرش: جنس ريشه از الياف صد در صد پنبه است. طول ريشه از لبه حاشيه حداقل ۸ سانتي‌متر و نمره آن طبق پيشنهاد تعيين مي‌گردد. تراكم ريشه در ۱۰ سانتي‌متر حداقل ۵۰ عدد است نخ دوخت و جنس و نمره آن نيز طبق پيشنهاد تعيين مي‌شود و تعداد بخيه دوخت در ۱۰ سانتي‌متر حداقل ۲۰ مي‌باشد.‏
‏·         عيوب: در موقع بازرسي و آزمون‌هاي چشمي فرش بايد عاري از عيوبي به شرح زير باشد در غير اين صورت فرش به عنوان درجه يك شناخته نخواهد شد.‏
o‏  رفوي قابل رويت
o‏  تاب خوردگي
o‏  شكستگي نقشه
o‏  پارگي نخ تار
o‏  پارگي نخ پود
o‏  تراش نايكنواخت ‏
o‏  نايكنواختي و سايه روشن بودن موضعي رنگ در سطح فرش
o‏  سوختگي چسب در پشت سطح فرش و تغيير رنگ آن
o‏  پشت ريختگي
o‏  سركجي كناره فرش

ويژگي‌هاي فرش ماشيني اكريليكي

نخ‌هاي مود استفاده در فرش ماشيني اكريليكي عبارتند از:‏

–   نخ تار يا بوم فرش از جنس صد در صد پنبه مي‌باشد.‏
–   نخ پود از جنس صد در صد كنف يا جوت باشد.‏
–  نخ پرز يا خاب از جنس صد در صد اكريليك است.‏
–  نخ ريشه از جنس صد در صد پنبه است.‏
–   نخ دوخت (زيگزاگ) ريشه فرش از جنس اكريليك به همراه نخ دوخت نايلني است.‏
ثبات رنگ درجه تغيير و درجه لكه‌گذاري مواد رنگي در برابر عوامل مختلف طبيعي، شيميايي و مكانيكي طبق جدول ويژگيهاي فرش ماشيني پشمي مي‌باشد.‏


ويژگي‌هاي مهم بافت مطابق استاندارد
–   در صورتي كه تراكم تاري يا پودي مربوط به ماشين‌هاي با تراكم شانه ۴۰۰ و ۵۰۰ تغيير نمايد چنين فرش‌هايي بايد حداقل داراي ويژگي‌هاي فرش توليد شده با تراكم شانه ۳۵۰ پود بوده و  اين ظرافت معادل آن محسوب مي‌شود.‏

–  ميانگين نيروي لازم براي خارج كردن پرز از فرش ۵/۸ نيوتون است.‏

–   برگشت پذيري فرش پس از فشار نسبت به ضخامت اوليه آن حداقل ۷۲ دصد است.‏

–  ضخامت فرش پس از وارد شدن ۱۰۰۰ ضربه بار مكانيكي نسبت به ضخامت اوليه آن حداقل ۷۵ دصد است.‏

–   ابعاد فرش‌ها به شرح ذيل بايد باشد البته حد تلرانس ۱± درصد در عرض ۵/۱± درصد در طول رعايت مي‌شود.‏

‏                           ‏cm2400*100                    cm2400*300‎
‏                           ‏cm2300*100                    cm2350*250‎
‏                           ‏cm2180*100                    cm2300*200‎
‏                           ‏cm2150*145                    cm2225*150‎
‏                                                                  ‏cm2200*125‎

‏·  نوع بافت فرش ريپس پودي است.‏
‏·   تعداد بخيه زيگزاگ در ۱۰ سانتي‌متر حداقل ۲۰ عدد است. وزن اين نخ در يك متر طولي ۶۸/۲ تا ۰۱/۳ گرم است.‏
مقايسه فرش صد در صد اكريليك خالص با فرش مخلوط يا فرش بي.سي.اف(‏BCF‏)‏
‏·  به لحاظ دوام: فرش اكريليك داراي عمر طولاني‌تر و با دوام‌تر است.‏
‏·  به لحاظ آبرفتگي: فرش اكريليك به مقدار بسيار ناچيز داراي آبرفتگي است ولي فرش‌هاي نامرغوب و كم رج به ميزان نسبتاً زيادي كوتاه مي‌گردند.‏
‏·   به لحاظ ثبات نوري، شستشو و سايشي: فرش اكريليك به مراتب مقاومتر و با ثبات‌تر نسبت به فرش ‏BCF‏ است.‏
‏·  مقاومت در مقابل حرارت: فرش اكريليك ازمقاومت بيشتري نسبت به فرش ‏BCF‏ برخوردار است.‏
‏·  جذب در طبيعت: فرش اكريليك جذب نمي‌شود ولي ‏BCF‏ به مرور پودر شده و در فضا پراكنده و در طبيعت جذب مي‌گردد.‏
‏·  به لحاظ حفظ ظاهر و زيبايي فرش: فرش اكريليك به مرور زمان كمتر تغيير شكل مي‌دهد و به عكس فرش ‏BCF‏ به مرور زمان بيشتر تغيير شكل مي‌دهد.‏

فهرست منابع و ماخذ
‏*  محمدسعيد توسلي و رضا رنجبر، فرش و كفپوش‌هاي ماشيني، دانشگاه اميركبير، تهران، ۱۳۶۷٫‏
*  نصيري، محمدجواد، سيري در هنر قاليبافي ايران، انتشارات مؤلف، تهران، ۱۳۷۴٫
*  نشريه طرح و مد، “فرش ماشيني خوب، فرش ماشيني بد”، شركت صنايع سپهر كاشان، سال دوم، شماره پنجم و ششم، شهريور و مهر ۸۱٫‏

 

Please enter an Access Token on the Instagram Feed plugin Settings page.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *