اخبار نساجی

جلوه گاه آفرينش خلاقيت درفرش دستباف استان مركزي نمايان است

اراك – جلوه گاه آفرينش خلاقيت را مي توان در فرش دستباف استان مركزي بانام تجاري فرش ساروق كه شهره جهان دارد و زينت بخش اغلب موزهاست به روشني احساس كرد.

استان مركزي در گذشته يكي از مهمترين قطب‌هاي توليدكننده فرش ايران با نام سلطان آباد بوده و اين صنعت در منطقه فراهان و سربند داراي سابقه‌اي طولاني است.
بوته مالمير سربند و قالي هاي دولاخور مشك آباد و ساروق در بين كارشناسان و خبرگان فرش داراي شهرت است.
مهمترين طرح‌هاي فرش استان مركزي، نقشه بته ميري مالمير، مستوفي، ماهي درهم فراهان، مرغ و ماهي، گل حنا، طرح جغرافيا، زير خاكي شمال اراك و محلات، گلداني، دسته گلي و تك بته، لچك و ترنج شاه عباسي افشان و طرح‌هاي گل فرنگ است.
رنگهاي بكار رفته در قاليها، لاكي، سرمه‌اي، سبز، كرم، بژه مسي، حنايي، قهوه‌اي و آبي با درجات مختلف تيره و روشن رنگ كرم استخواني و دوغي و سبز زيباي بندهاي پيچ در پيچ قاليهاي قديم فراهان ازشناسه‌هاي مهم قاليچه‌هاي آن است.

قالي هاي اين منطقه بابافت گره فارس است و روستاهاي شمالي همچون جيريا، ساروق و غياث آباد در حال حاضر داراي قاليچه‌هاي تا رجشمار ۴۰ و ۴۵ و روستاهاي شرقي و جنوبي مشك آباد با رجشمار ۲۰ تا حداكثر ۳۰ رج و قالي‌هاي قديم و اصيل روستايي اراك نيز داراي رج شمار پايين ۲۰ تا ۲۵ رج هستند.
در فرشهاي شهرستان محلات نيز طرحهاي لچك و ترنج، گل فرنگ، خشتي بختيار، دسته گلي، درختي و انواع لچك ترنج‌هاي شاه عباسي و افشان شاه‌عباسي ديده مي‌شود.
قالي هاي محلات با استفاده از گره فارسي و بسيار محدود از گره تركي در ابعاد زرع و نيم، دوزرع، شش متري و به ندرت قاليهاي فانتزي مي‌باشد.
شهرستان خمين نيز به واسطه قاليچه‌هاي روستاي ليليان در سال‌هاي قبل از دهه ۳۰ و ۴۰ هجري شمسي از شهرت جهاني برخوردار بوده است.

معروفترين نقش قالي منطقه خمين شاخ بزي و نقش ماهي و بندريحان و با رنگ قرمز دوغي با گره فارسي است .
فراهان نيز يكي از كانونهاي مهم قاليبافي در استان مركزي به دليل فشردگي بافت و كوتاهي پرز و طرح ماهي، لچك و ترنج بر زمينه نخودي يا آبي سير معروف است.
قالي خشن و درشت بافت مشك آباد فراهان نيز با طرحهاي هراتي، گل ختايي، مينا خاني، خرچنگي و نقشه‌هاي شاه عباسي و يا نقشه‌هاي جوشقاند معروف است و اغلب به كشورهاي اروپايي صادر مي‌شود.
قاليهاي قديمي ساروق با بافت فشرده و پرزي كوتاه و طرحي براساس لچك و ترنج بر زمينه نخودي يا آبي سير از ديگر قاليهاي معروف استان مركزي است اما قاليهاي جديد با بافت فشرده و پرز بلند و طرح گل و بوته ۹۰ درصد به رنگ سرخ در مناطق اراك، محلات، فراهان تفرش، چهارراه، كزاز خوانسار و مهاجران بافته مي‌شود.
‘اسداله دقيقي، جعفر چگني، ذبيح اله ابطحي، حاج آقا عشقي گلباز، عزت اله ابراهيمي و محمد آستانه از معروفترين طراحان قديم و امروز فرش استان مركزي هستند.

يكي از طراحان نقشه فرش دستباف اراك كه سابقه ‎۶۰ساله در اين صنعت دارد گفت: طرح و نقشه هر قالي در ارزيابي هنري آن از اهميت بسزايي برخوردار است و طراحان قالي با استفاده از عناصر و رنگهاي موجود طبيعت و الهام از محيط زندگي، زيباترين، جالبترين و بهترين طرحها را برروي قالي پياده مي كنند.
‘عزت الله ابراهيمي’افزود: خلق نقش و نگارهاي بسيار ريز و زيبا و ساختن تذهيب‌هاي ظريف براي قالي‌ها و قاليچه‌ها نياز فراواني به دقت و شكيبايي دارد.
وي ادامه داد: ابداع‌اوليه فرش در ساروق فراهان بوده وطراحي آن نيز از دوهزار و ‎۵۰۰سال پيش به دست زن و مرد بافنده ساخته و با ذهنيت خود نقوش فرش را پياده مي‌كردند.
وي گفت: در زمان سلسه صفوي از بافندگان فرش خواسته شد تا فرشي براي مزار شيخ صفي‌الدين اردبيلي ببافند كه با كمك نقاشان و كاشي كاران آن دوره نقشه معروف شيخ صفي را بر روي كاغذ پياده و توسط بافندگان بافته شد.

وي افزود: طراحان و نقاشان قديمي فرش با سلايق روز و بازار جهاني، مدل‌هاي دكوراسيون به دليل عدم ارتباط با طراحان و دكوراسيون و معماري و نا آشنايي با شبكه‌هاي جهاني و اينترنت بيگانه بوده و در نتيجه نقشه‌هاي طراحي شده دچار عدم تناسب و هماهنگي با نياز بازار و هدر رفت سرمايه‌هاي توليد و صادرات مي‌‌شود.
يكي ديگر از استادان طراح فرش سنتي اراك كه سابقه اي ۵۰ساله در اين هنر دارد و هم اكنون ساكن اصفهان است نيز گفت: توليد فرش اراك با سابقه ۶۰ساله روبه افول و نيمه تعطيل شده است.
استاد’سيد مصطفي هجرتي’ افزود: وجود رقباي سرسخت فرش دستباف در خارج كشور و عدم هماهنگي با نياز روز بازار و مشتريان موجب كاهش سهم صادرات فرش در ايران شده است.
وي گفت: كشورهاي پيشرو در توليد فرش دستباف با راه اندازي كارگاههاي متمركز و استفاده از روشهاي جديد و رايانه نقشه خوان، تا حد زيادي هزينه هاي توليد و زمان را كاهش داده اند و در نتيجه فرش توليدي با نصف قيمت به مشتريان عرضه مي شود.

وي ادامه داد: با وجود اينكه ايران در گذشته مهمترين توليد كننده فرش دستباف در جهان بود متاسفانه نتوانستيم مالكيت معنوي نقشهاي اصيل خود را حفظ كنيم و توسط رقباي خارجي تصاحب شده اند.
اين مدرس رشته طراحي نقوش فرش دانشگاه اصفهان افزود: با حفظ اصالت بايد در زمينه سليقه يابي و نياز روز بازار ديگر كشورها و در راستاي احيا و رونق توليد و صادرات فرش دستباف حركت كنيم.
هجرتي متذكرشد: مسوولان بايد با تقويت توليد كنندگان داخل كشور و ايجاد كارگاههاي متمركز و استفاده از فناوري روز براي نقشه كشي، اين سيل ويرانگررا كه در اين هنر به راه افتاده مهار كنند

کانال تلگرام مجله نساجی کهن

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن