افزایش ۳۹ درصدی “اسکناس” عامل اصلی التهابات ارز در سال ۹۰

 

افزایش ۳۹ درصدی

یک اقتصاددان گفت: عامل اصلی التهاب بازار ارز در سالی که گذشت، تخلیه بار تورمی افزایش ۳۹ درصدی حجم اسکناس در سه ماهه پایانی سال ۱۳۸۹ بود.

محمدحسین ادیب در خصوص عملکرد نظام پولی ایران در سال ۱۳۹۰ اظهارداشت: عرضه ارز در سال گذشته در سطح فوق العاده مطلوبی قرار داشت. متوسط قیمت نفت در سال ۱۳۸۹، ۷۲ دلار و در سال ۱۳۹۰، حدود ۱۰۶ دلار بود که گواه ۴۷درصد افزایش است.

وی افزود: در سال ۱۳۸۹ معادل ۱۷میلیارد دلار از ذخایر ارزی به داخل منتقل و در سال ۱۳۹۰ عمدتاً مصرف شد. در چهارماهه اول سال ۱۳۹۰ حدود ۱۱ میلیارد دلار از فروش نفت نسیه وصول شد. وصول بخشی از طلب سالهای قبل هرچند عادی است اما وصول ۱۱ میلیارد دلار طی چهارماه غیرمعمول است و افزایش غیرمتعارف در وصولی تلقی می شود، در مجموع سه فقره اخیر درآمد ارزی چشمگیری را نصیب ایران کرد.

این اقتصاددان اضافه کرد: عرضه ارز هرچند شگفت انگیز افزایش یافت اما در سال ۹۰ واردات نسبت به سال قبل ۶درصد کاهش یافت و نرخ ارز در بازار غیررسمی بیش از ۸۰ درصد افزایش یافت.

ادیب گفت: مجموعه عوامل فوق ناهمگون به نظر می رسد. افزایش شدید درآمدهای ارزی و کاهش واردات نباید به افزایش ۸۰درصدی قیمت ارز در بازار می انجامید و عامل دیگری به غیر از عرضه ارز در نوسانات نرخ دلار موثر بوده است.

وی افزود: تورم معمولا سه علت دارد و مهمترین آن تورم پولی است که به حجم اسکناس مربوط می شود.حجم اسکناس بر اساس نماگرهای بانک مرکزی عمدتاً در سه ماهه پایانی سال ۸۹ حدود ۳۹ درصد افزایش یافت و به ۳۳ هزار میلیارد تومان رسید. حجم اسکناس منتشره از مظفرالدین شاه تا پایان سال ۸۶ حدود ۹ هزار میلیارد تومان بود و تنها در سه ماهه پایانی سال ۸۹، ۹هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان به حجم اسکناس افزوده می شود.

استاد درس اقتصاد ایران اضافه کرد: تورم ناشی از افزایش حجم اسکناس مازاد بر رشد تولید ناخالص ملی معمولا طی ۱۲ماه در اقتصاد تخلیه می شود و به یک باره ظاهر نمی شود. اسکناسی که در سه ماهه پایانی سال ۸۹ چاپ شد، آثار تورمی آن در نیمه دوم سال ۹۰ و بالاخص زمستان ۱۳۹۰ ظاهر شد.

ادیب گفت: در شش ماهه آغاز چاپ اسکناس معمولاً حجم کمی از تورم ظاهر می شود و قسمت عمده بار تورمی معمولا در شش ماهه دوم و بالاخص در سه ماهه آخر آن ظاهر می شود.

وی افزود: مهمترین عامل التهاب در بازار ارز در سال ۱۳۹۰ به عرضه ارز و تحریم مربوط نمی شود، در اوج تحریم صادرات نفت عادی بود و درآمد ارزی ناشی از صادرات نفت ۴۷درصد بیش از مشابه سال قبل بود،بنابراین،در شرایط عادی بودن صادرات نفت و افزایش وصولی درآمد نفت، بسیار بیش از گذشته و مازاد بر آن تزریق ۱۷ میلیارد دلار ذخایر ارزی به بازار داخلی عمدتاً در سال ۱۳۹۰، قیمت ارز نباید افزایش می یافت، عامل اصلی التهاب بازار ارز، تخلیه بار تورمی افزایش ۳۹ درصدی حجم اسکناس در سه ماهه پایانی سال ۱۳۸۹ بود.

وی در جمع بندی خود اظهارداشت: وظیفه بانک مرکزی افزایش حجم اسکناس متناسب با رشد تولید ناخالص ملی است و در مقابل زیاده خواهی بخشها برای افزایش منابع از طریق افزایش حجم اسکناس مازاد بر رشد تولید ناخالص ملی باید شجاعانه مقاومت کند، اما بانک مرکزی در مقابل زیاده خواهی بخشها برای تأمین منابع نه تنها مقاومت نکرد بلکه به سادگی تسلیم شد، واقع فقدان نهاد متوازن کننده در سیاستهای پولی عامل اصلی التهاب تورمی در سال ۱۳۹۰ بود.

ادیب گفت: نظر به اینکه شیوه اداره بانک مرکزی در زمستان ۱۳۸۹ ،در زمستان ۱۳۹۰ نیز احتمالا تکرار شده است، رشد التهابات تورمی در سال جاری تا ۱۲ ماه آینده اجتناب ناپذیر است. تا زمانی که نوع تفکر حاکم بر بانک مرکزی تغییر نکند، چیزی تغییر نخواهد کرد.

وی افزود: استقلال بانک مرکزی در مقابل قوه مجریه تنها راهکار برای پایان دادن به التهاب تورمی موجود است. مسئولان سیاستهای مالی، تنها مدیران امرپذیر در رأس سیاستهای پولی را پذیرا می شوند و این فرآیند باید تغییر کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *